Social media protocol in het onderwijs…(on)zinnig?
Social media zijn niet meer weg te denken in het dagelijks leven, dus ook niet bij scholen. Afgelopen week publiceerde vakbond CNV Onderwijs een social media protocol. Doel is om de dialoog op gang te brengen over het internetgedrag van zowel leerlingen als leraren. In het protocol staan tips hoe leraren social media kunnen gebruiken voor kennisuitwisseling, maar ook adviezen om conflicten te voorkomen.
In eerste instantie vond ik het idee van een socal media protocol voor scholen zo slecht nog niet. Scholen verschillen nu eenmaal in kennis en ervaringen met social media.
Protocol ter discussie
Marcel Kesselring schreef op basis van het nieuws een sterk blog waarin hij de noodzaak van een social media protocol ter discussie stelt. Hij vraagt zich af waarom een speciaal social media protocol nodig is, als die niet verschilt van de algemene communicatierichtlijnen die voor elke school al gelden. Verder stelt hij dat een protocol een negatieve insteek heeft. Een gevoel van het glas dat half leeg is, waarbij beheer en controle de kernwoorden zijn. Hij gaat liever uit van het glas dat half vol is en dat nodig moet worden bij geschonken. Stimuleren, ondernemen en met social media het onderwijs verrijken. Verder geeft hij een aantal prima voorbeelden over hoe je in de praktijk in kunt spelen op de diversiteit in kennis en ervaring van de docenten op het gebied van social media.
Ik ben het daar zeker mee eens. Maar ik blijf ook hinken op twee gedachten. Aan de ene kant snap ik dat je handvatten wilt bieden om het gebruik van social media in het onderwijs op gang te brengen. Duidelijkheid scheppen met een protocol is prima. Het is ook zeker zinvol om initiatieven te ontplooien om gebruik van social media te stimuleren en zo het onderwijs te verrijken. Maar wat heb je daar een lange adem voor nodig!
Wat nu?
Vanochtend las ik weer eens een ergelijk krantenartikel over dit onderwerp. Een directeur van een onderwijsinstelling ziet zelf het nut niet in van social media (“Ik heb er ook geen tijd voor om mensen te laten weten hoe mijn kop koffie smaakte”), maar spreekt wel een jonge docent aan op zijn gebruik ervan. De directeur vindt het niet nodig dat leraar en leerling contact met elkaar hebben op Facebook. Dat moeten ze maar doen in de digitale leeromgeving.
Wat nu? Gaan we met het social media protocol in de hand en initiëren van allerlei inspirerende initiatieven onwelwillende directeuren en docenten de komende jaren overtuigen van het nut van gebruik van social media in de les? De directeur in het bovengenoemde voorbeeld krijg je nooit om. Kost jaren tijd. En die tijd is er nu eenmaal niet. Ontwikkelingen gaan te snel. De school verliest langzaam het contact met de belevingswereld van het kind. Vind je het dan gek daar leerlingen op school ongemotiveerd raken? Slechte zaak!
Stapje verder?
Zouden we om die reden nog een stapje verder kunnen c.q. moeten gaan? Is het niet tijd om te stoppen met de vrijblijvendheid? Als docenten niet mee kunnen komen in deze ontwikkelingen, dan kun je ze zeker helpen, inspireren en bijscholen. Maar als docenten niet mee willen in deze ontwikkelingen, moeten we daar dan ook niet iets mee? Wat zijn jouw gedachten hierover?
Je blog roept vooral vragen op Hannelore. Vragen waar niet meteen passende antwoorden op te vinden zijn. Mijn insteek zou toch zijn; Doen. Laat het maar gebeuren. niet te veel protocollen en laat het maar ontstaan. Die onwelwillende directeur kan beter een ander beroep gaan kiezen, het moet toch zelfs voor hem duidelijk zijn dat de groei van social media onomkeerbaar is.
Ik vind het weer typisch Nederlands dat er een protocol moet komen. Op school hoor je kennis op te doen, nieuwe dingen te leren en vaardigheden te oefenen.
Dat betekent dat je fouten maakt en gecorrigeerd wordt. Dat geldt voor leerstof maar ook voor sociaal gedrag. Laat wel duidelijk zijn dat ik vind dat opvoeden in eerste instantie een taak van de ouders is, maar dat een docent naar mijn bescheiden mening de bevoegdheid heeft om een kind in zijn of haar klas duidelijk te maken dat ongewenst gedrag niet kan.
Op school gelden een aantal regels die het voor iedereen duidelijk maken. Zijn die ook gevat in een protocol of zijn dat algemeen aanvaarde omgangsnormen?
Ook voor online gedrag gelden sociale regels. De vraag is wie ze die moet bijbrengen.
Hoort dat tegenwoordig niet bij de opvoeding? Of laten we het aan de school over om die bij te brengen omdat het online gedrag thuis ongrijpbaar en oncontroleerbaar is en veel ouders geen idee hebben wat hun kind online uitspookt? Lijkt me niet.
Tenslotte krijg ik bij een protocol toch ook altijd een gevoel dat het in regels gieten van omgangsnormen een manier is om mensen die er minder ‘feeling’ mee hebben een veilig gevoel (‘handvatten’) te geven om op te kunnen treden.
En aangezien de ontwikkelingen zo snel gaan zal het protocol meestal achterop lopen. Kijk maar naar de wetgeving t.a.v. al de electronische vooruitgang van deze dagen.
Duidelijkheid: Ja, ook voor online gedrag! Maar moet dat niet volgen uit normale omgangsnormen?
Wat ontzettend mooi dat je blog juist vandaag wordt gepubliceerd Hanelore. Dank voor de extra input. Ik geef namelijk vanmiddag samen met collega ondernemer/moeder Diana Russo een workshop op de basisschool van onze kinderen over social media & onderwijs. We beginnen natuurlijk met dit nieuws omtrent het protocol.
Alhoewel ik het er wel mee eens ben dat je niet alles vast hoeft te leggen in protocollen merk ik telkens weer dat mensen (en dus ook leerkrachten, directeuren, ouders) zich vaak niet bewust zijn van de impact die social media heeft. Alleen al vanuit die optiek is het naar mijn idee daarom zinvol is na te denken over een protocol en enkele zaken op een rijtje te zetten. Doel voor ons is bewustwording te creëren en leerkrachten te activeren (dat kan ook al door ze erover te laten nadenken).
@Hannelore dank voor de quotes.
@ronald juist!
Vandaag was er op twitter ook een boeiende #netwijs discussie over dit onderwerp: http://twitter.com/#!/search/%23netwijs
mijn tips:
1. Er is sprake van een kennisgat op het gebied van social media. Op teamdagen nemen wij koudwatervrees weg en verbinden we verleden, heden en toekomst, daarnaast bedienen we “de koplopers” en laten wij zien hoe je met social media onderwijs kan verrijken. Neem docenten mee in die reis en ga niet eerst regels opstellen. Zorg er eerst voor dat het kennisniveau op peil is. (en nee, dat leer niet op een cursus!)
2. Scholen nemen een te afwachtende houding aan, gaan in de verdediging, reageren en komen dan met regels. Scholen, zorg eerst voor je hart en neem dan de regie, zodat je geen hartaanval krijgt als je op Twitter door je leerlingen wordt uitgemaakt voor #rotschool of (vaker nog) #kutschool. http://www.frankwatching.com/archive/2011/09/30/van-rotschool-naar-topschool-socialmedia/
Prima tips. Dank je voor deze aanvulling Marcel!
Het goede aan initiatieven als deze is dat het weer een stuk bewustwording en discussie op gang brengt. Waarschijnlijk ook op de school van de bekende onwelwillende directeur.
Eens dat een dergelijk beleid (vind ik beter woord dan protocol) niet moet starten vanuit een negatieve insteek. Dat hoeft ook niet, lijkt me. Scholen zouden juist moeten bekijken waar de kansen liggen en dan bekijken waar het nodig is om afspraken te maken over mogelijke bedreigingen.
Wat ik me afvraag: zou er een rol weggelegd kunnen zijn voor ouderorganisaties om de non-believers te overtuigen? Of moet we inzetten om de overtuiging eerst op schoolbestuur niveau voor elkaar te krijgen zodat deze doorgezet wordt aan directies van scholen? Ben erg benieuwd naar jullie mening/ervaringen hiermee!
Een hele goede vraag. Had ik het antwoord maar pasklaar!
In mijn persoonlijke beleving denk ik dat insteken op verschillende niveaus prima kan werken. Eigenlijk doe je zo aan schaalvergroting. Klein beginnen en zorgen dat het enthousiasme op verschillende niveaus overslaat. Dat betekent vaak voor een kleine groep “koplopers” hard werken en veel geduld hebben om de boodschap over te brengen. Ouderorganisaties kunnen bijvoorbeeld informatie avonden organiseren. Met goede sprekers die vertellen over de kansen van social media en mediawijsheid. Op schoolbestuursniveau en docenten niveau zou je teamsessies kunnen organiseren (laat ze dan ook concreet aan de slag gaan met de verschillende (social) media middelen en zo de meerwaarde direct ervaren. En vergeet uiteraard de doelgroep niet.Betrek hen bij pilotprojecten. Wat zijn hun wensen. Kan een leerling een expert zijn op gebied van een onderdeel binnen social media of mediawijsheid? Zet hem/haar dan ook als dusdanig in. Leuke ideetjes genoeg!
Ik ben niet zo van protocollen en richtlijnen. Als je het al doet zou ik de leerlingen zelf willen vragen hoe om te gaan met Sociale Media, ook tijdens de les. Ik zou de discussie niet los willen zien van de hoognodige herziening en een update van het onderwijs. Die is nodig om de leerlingen bij de les te houden. De linkerkant van de hersenen krijgt steeds meer hulp zoals die van een iPad. Laten we vooral de rechterkant blijven prikkelen en stimuleren. En die kant heeft het niet zo met, juist ja, protocollen.
Als scholen niet alleen voor het “leren” maar ook voor het “leven” willen opleiden (Non scholae, sed vitae discimus) en dat willen we al ruim twee millennia (niet altijd en niet voortdurend, maar toch…) dan dringt de dag dagelijkse (vreselijke retorische woordenset) natuurlijk ook in het klaslokaal door en moeten we leerlingen daar mediawijs in maken. Natuurlijk horen er grenzen bij, de straattaal hoeft hoeft niet op een voetstuk gezet te worden, niet elke tweet levert aanknopingspunten op en facebook biedt vooral verstrooiing. Maar in elk onderwerp schuilen aanknopingspunten om met leerlingen in gesprek te raken. Het is de heilige plicht van een docent om een leerling te raken, te prikkelen en uit te dagen en aansluiting zoeken bij het “moderne leven” is dan (bijna) onontkoombaar. Geen protocollen maar mediawijsheid op het curriculum!
Mooie blogposting die de tijdsgeest goed laat zien. Ook in de reacties lees ik het: hinken op 2 gedachten. Dat komt omdat we in een Tussentijd zitten. Daarin gaan we van het tijdperk van sociale regelgeving (het stoplichten tijdperk met regels, systemen, hierarchieen, procedures, instructies, discussie, debat, angst) naar het tijdperk van communicatieve zelfsturing (het rotonde tijdperk met creatieve chaos als orde (chaordisch), loslaten, liefde, dialoog, zelfsturing, immateriele waarden, transparantie, openheid, echtheid, liefde)
Arnold Cornelis schreef al eens een prachtig, machtig en krachtig boek over: De Logica van het Gevoel.
Die route van natuurlijk systeem via sociale regelgeving naar communicatieve zelfsturing brengt ons middelen/instrumenten die ons vergezellen op die route of het zelfs mogelijk maken de richting te vinden: sociale media.
De sociale media zijn dus niet het uitgangspunt, maar de route of liever nog de verandering van de mens. De mens komt weer centraal te staan. Hij breekt met systemen, regels, opgelegde zaken zoals dictators, ondemocratische systemen, muren die er niet horen te staan, fake en onechtheid.
En in deze context passen protocollen voor social media helemaal niet. Immers: protocollen zijn iets uit de “oude (alhoewel nog steeds gangbare tijd) tijd” en social media zijn voor/van de “nieuwe tijd”. Vandaar ook de spagaat, het hinken op 2 benen. We hoppen van oud naar nieuw in ons denken en handelen.
En inderdaad: maken we het halflege glas verder leeg of het halfvolle glas verder vol?
Gelukkig heeft iedereen de mogelijkheid tot een eigen keuze.
[...] Op deze blogposting schreef ik onderstaande reactie: [...]
Ter info: Op FrankWatching staat een mooi stuk dat hieraan gerelateerd is:
http://www.frankwatching.com/archive/2011/11/17/voorkom-dreig-en-pesttweets-zoek-de-positieve-verbinding/
Een protocol verandert niet veel aan het gedrag van de verschillende partijen. Social media betekent voor de doorsnee generatie oudere mensen iets anders dan de jongere mensen. Voor ons is het nieuw, de jeugd groeit op met Internet en al zijn mogelijkheden.
Deze verschillen zijn er. Ook als een deel van de oudere generatie de social media omarmt, is het meestal met een andere doelstelling dan de jeugd. Wij ontdekken iets nieuws en willen het toepassen binnen onze kaders (of soms om buiten onze bestaande kaders te gaan). De jonge generatie kent andere kaders en is nog bezig de wereld te verkennen.
[...] van Socialmediawijs Meer lezen: Eindelijk een Social Media-protocol voor het onderwijs!? (Netwijs) Social media protocol in het onderwijs…(on)zinnig? (Socialned) Vind ik leuk:LikeWees de eerste om post te [...]
[...] van Socialmediawijs Meer lezen: Eindelijk een Social Media-protocol voor het onderwijs!? (Netwijs) Social media protocol in het onderwijs…(on)zinnig? (Socialned) Vind ik leuk:LikeBe the first to like this. Dit bericht werd geplaatst in Sociale [...]