Dit jaar viert de eerste lichting babyboomers haar 65ste verjaardag. Ook in het onderwijs zullen de effecten van de vergrijzing snel merkbaar zijn. Bijna 1/3 van de docenten op het MBO is nu ouder dan 55 jaar, op het voortgezet onderwijs is 27 procent van de leraren 55-plus. De vergrijzing slaat hard toe op Nederlandse MBO-scholen. De Volkskrant schreef hier onlangs een interessant artikel artikel over, dat me aan het denken zette. Vergrijzing en social media. Dat bijt elkaar vast. Of toch niet?
Vergrijzingsscan
De vergrijzing zal het onderwijs op korte termijn raken op verschillende gebieden. De vraag naar onderwijs zal kwantitatief en kwalitatief veranderen. De uitdagingen die dit met zich meebrengt zullen op korte termijn door de sector opgepakt moeten worden. Er zijn al organisaties die hier op inspelen. Zo heeft bijvoorbeeld accountants- en belastingadviseursbedrijf Price Waterhouse Coopers aan de hand van het denkmodel ‘Vergrijzing van morgen, innovatie vandaag’, een heuse “vergrijzingsscan” ontwikkeld voor onderwijsinstellingen.
Dynamischer en effectiever onderwijs
ICT en nieuwe (social) media middelen bieden mogelijkheden om het onderwijs dynamischer en effectiever te maken. Zeker met de toenemende lerarentekorten bieden zaken als een digitale leeromgeving, videolessen, leerlingvolgsysteem, inzet van onderwijs-apps, gebruik van social media middelen etcetera, kansen om met het krappe personeelsbestand toch goed onderwijs te realiseren. De flipped classroom is daar zo’n voorbeeld van. Je geeft instructie via een sociaal medium als bijvoorbeeld youtube, en er vinden vervolgens een aantal digitale en (een stuk minder) klassikale momenten plaats om zo op efficiënte wijze een verdiepingsslag te maken in de geboden lesstof. Met minder mensen en middelen toch kwaliteit van onderwijsinhoud waarborgen lijkt dan ook mogelijk.
Inspireren en overdragen in de gevarenzone?
Kennis opslaan is volgens mij dan ook niet het punt van zorg. Maar kennis overdragen en inspireren wel. De beste docenten hebben immers de gave om stof op een inspirerende, boeiende manier over te brengen en kennen hun “pappenheimers”. De goede docent weet precies hoe hij/zij de lesstof in de klas moet overdragen zodat dit bij de leerling beklijft. Hoe benutten en behouden we die vaardigheden voor toekomstig onderwijs als binnen de komende jaren 1 op de 3 docenten met pensioen gaat? Zouden social media (als middel, niet als doel op zich!) een rol kunnen spelen in kennisoverdracht en inspiratie? En zo ja, hoe dan? Ik heb de antwoorden ook niet. Maar ik vermoed wel dat er iets in onderwijsland moet veranderen om in de toekomst goed onderwijs te kunnen waarborgen.
Vergrijzing en social media.
Dat bijt elkaar.
Of toch niet?
Wat is jouw idee hierover?
Volgens mij heeft leeftijd en (het gebruik van) social media weinig met elkaar te maken.
Sterker nog, op deze infographic http://www.yellowlemontree.nl/blog/social-media-in-nederland-infographic kun je zien dat social media door mensen in de leeftijd van 40-64 jaar meer wordt gebruikt dan door mensen in de leeftijd van 20-39 jaar.
Dank voor je reactie, Willem. Een hele mooie en verrassende infographic!
Als ik terugkijk naar mijn middelbare schooltijd had ik het meeste plezier in de lessen van leraren en leraressen die de stof op een leuke wijze wisten te brengen. Zelfs het stoffige wiskunde, waar ik ook nog eens erg slecht in was, wist meneer Van Rooyen leuk te maken. Toen nog niet met social media, maar wel met sprekende voorbeelden, dicht bij de praktijk. Ik denk dat als je inspeelt op de belevingswereld van leerlingen en gebruik maakt van de mogelijkheden die er nu zijn je heel ver komt in het laten beklijven van de leerstof. Ik wilde moeite doen om wiskunde onder de knie te krijgen en vond het niet erg om na school ook nog eens bijles te krijgen. De docent verzorgde dat zelf – en gratis – want hij wilde er alles aan doen dat zijn klas het eindexamen haalde.
@hannelore ben het helemaal met Willem eens. Gebruik sociale media heeft niets met leeftijd te maken maar meer met een instelling.
De rol van docent is gewoon aan het veranderen van “de docent die alle kennis heeft en doceert” naar “de docent die het leerproces regisseert” en er vanuit gaat dat kennis door iedereen op een eigen wijze wordt geconstrueerd en daar past social media prima bij!
En is de kennis niet vluchtig? en daarom snel verouderd? ofwel is de kennis van docenten op leeftijd nog relevant of is juist de levenservaring meer relevant?
NOTE: Mooi voorbeeld van “Flipping the classroom”, lees blog van @fransdroog http://fdroog.wordpress.com/2012/05/20/flip-de-klas-werkt/#
Dank voor je reactie, Marcel. Het voorbeeld van @fransdroog is schitterend. Ook heel mooi om te zien dat de rol van de docent middels flipping the classroom verschuift naar een meer coachende c.q. begeleidende rol. Ik vraag me wel af of de lerarenopleidingen al op deze veranderende rol inspelen in de scholing van de aankomende docenten. Misschien ook al goede initiatieven vanuit die hoek?
Ook ik ben het met Willem eens. Ik heb nu verschillende presentaties gehouden over social media en de mogelijkheden daarvan bij ons ROC en de belangstelling is groot, ook onder de ‘wat oudere generaties’. Hartstikke leuk, iedereen wil leren en maakt dat ook kenbaar. Het enige verschil is misschien soms de afstand tot deze middelen, maar ook deze is te overbruggen denk ik.
Een drietal jaren geleden zat ik nog op de lerarenopleiding en toen gebeurde er niets met social media. Nu ben ik stage coach van een aantal toekomstige leraren en zie ik nog geen grote verschillen qua inhoud op dat vlak met drie jaar terug. Ik hoop heel erg dat dat gaat veranderen, ben net zo benieuwd als jij Hannelore!
Dank voor je reactie, Ashwin. Ik moet je zeggen dat ik inderdaad ook niet echt de indruk heb dat lerarenopleidingen social media als middel inzetten. Dat baart me toch wel enige zorgen. misschien onterecht, maar ik vraag me serieus af hoe we de “digitale kloof” gaan dichten als daar nu nog steeds binnen de lerenopleidingen niets mee wordt gedaan?!
de ‘digital doing’ competenties van leraren zijn voorzover ik ik kan zien overzien nog wel iets dat beter kan. Als scholen dat niet oplossen zullen leerlingen en studenten steeds vaker buiten de school om hun kennis halen.
Kwestie van tijd denk ik om dit op te lossen. Kost natuurlijk allemaal geld:(
Ik vind wel dat ‘ínternet’ een vak moet worden net rekenen en taal.
Leeftijd en internet gebruik hebben volgens mij ook weinig met elkaar van doen. Ik kom onder de 60érs briljante internet gebruikers tegen. En ik kom 20érs tegen die ‘oud’ zijn.
@frans Ik ben het absoluut niet met je eens! “internet” als vak? Je kunt veel beter “internet/social media” integreren in de lessen. Leraren zouden meer kennis moeten hebben over hoe je dit integreert in je les. Ik heb ook nooit het vak “telefoneren” of “krant lezen” gehad. Leerlingen zijn heel vaardig en zullen altijd vaardiger zijn dan leerkrachten. De rol van de leerkracht is aan het veranderen, van expert naar procesbegeleider, maar is zelf ook meer onderdeel van het leerproces.
“Als scholen dat niet oplossen zullen leerlingen en studenten steeds vaker buiten de school om hun kennis halen.” Is dit erg? belangrijk is dat we kinderen leren leren, school als startpunt van een leven lang leren!